«
  1. Anasayfa
  2. Haberler
  3. İyi Bir Mentor Nasıl Olmalı? Girişimciler İçin Doğru Mentorun 4 Temel Özelliği

İyi Bir Mentor Nasıl Olmalı? Girişimciler İçin Doğru Mentorun 4 Temel Özelliği

İyi Bir Mentor Nasıl Olmalı? Girişimciler İçin Doğru Mentorun 4 Temel Özelliği

Bir girişimin başarıya ulaşması için sermaye, doğru iş modeli, güçlü bir ekip ve sürdürülebilir bir strateji ne kadar önemliyse, doğru zamanda doğru deneyimden beslenmek de en az bunlar kadar önemlidir. İşte tam bu noktada mentor devreye girer. Peki, iyi bir mentor nasıl olmalı? Girişimciler için doğru mentoru tanımlayan 4 temel özellik nedir?

Girişimcilik ekosistemi, internetin ikinci evresini temsil eden Web 2.0’ın ortaya çıkmasıyla birlikte, son 20 yılda teknik, algısal, kavramsal, yönetsel ve işlevsel boyutlarda dikkat çekici bir ivmeyle gelişerek etki alanını genişletti. Özellikle 2010’lu yılların ikinci yarısından itibaren kendi literatürünü oluşturma ve kavramsal çerçevesini geliştirme fırsatı bulan ekosistem, girişimcilik faaliyetlerinin kapsamını da önemli ölçüde genişletti. Böylece girişimcilik, yalnızca bir iş kurma pratiği olmanın ötesine geçerek çok paydaşlı, dinamik ve disiplinler arası bir yapıya evrildi. Bu dönüşümle birlikte girişimcilerin ihtiyaçları da çeşitlendi. Günümüzde girişimciler finansal sermaye kadar entelektüel sermayeye de ihtiyaç duyuyor. Mentorluk, tam da bu noktada girişimcilik sürecinin önemli bileşenlerinden biri olarak öne çıkıyor. Peki iyi bir mentor hangi özelliklere sahip olmalı?

İyi Bir Mentor Nasıl Olmalı?

Dilbilim alanında akademik ve aktüel çalışmalar yürüten, küresel ölçekte referans kabul edilen kuruluşlar tarafından her yıl belirlenen “Yılın Kelimesi” listelerinde bugüne kadar “Mentor” sözcüğüne rastlamadım. Oysa Antik Yunan‘dan günümüze uzanan tarihsel süreçte mentorluk; bireysel gelişimden mesleki yetkinliğe, bilgi aktarımından deneyim paylaşımına kadar pek çok alanda değerini koruyan bir olgu olmuştur.

Günümüzde çoğunlukla girişimcilik bağlamında gündeme gelen ve bu alanın bir parçası olarak değerlendirilen mentor kavramı, aslında çok daha geniş bir kapsama sahiptir. Zira mentorluk; girişimcilerin yanı sıra kamusal, kurumsal ve bireysel ölçekte gelişim, dönüşüm veya uzmanlık desteğine ihtiyaç duyan farklı yapı ve paydaşlar için de önemli bir gerekliliktir.

Bu arada dünya genelinde, kavramın öz anlamına ve tarihsel kökenine uygun biçimde profesyonel bir hizmet alanı olarak uygulanan mentorluk için standartları bütüncül biçimde belirlenmiş, evrensel ölçekte kabul gören bir düzenleyici çerçeveden söz etmek güçtür. Bu durum, kendisini mentor olarak tanımlayan kişilerin herhangi bir ortak yetkinlik standardına tabi olmaksızın mentorluk hizmeti sunabilmesine zemin hazırlamaktadır. Sınırları, standartları ve süreçleri yeterince tanımlanmamış diğer alanlarda olduğu gibi mentorlukta da ne yazık ki ciddi bir kavramsal ve uygulamaya dönük karmaşa yaşanmaktadır. Bu karmaşanın olumsuz sonuçlarından en fazla etkilenen kesimlerin başında ise yine girişimciler gelmektedir.

Mentorluk konusunu daha önce Girişimcilerin Büyük Hataları adlı kitabımda ve aynı isimle hazırladığım podcast serimde de ayrı bir başlık altında ele almıştım. Dolayısıyla bu konu benim için yalnızca güncel bir tartışma değil, üzerinde daha önce de düşündüğüm ve önem verdiğim bir mesele. Hatta girişimcilik ana temalı her etkinlik, sempozyum ve zirvede bu konuya muhakkak değiniyorum. Çünkü doğru mentorun seçimi, girişimcinin gelişim yolculuğunda kritik bir fark yaratabilir.

Peki iyi bir mentor hangi özelliklere sahip olmalıdır?

Girişimciler İçin Doğru Mentorun 4 Özelliği

Bir sektör profesyonelinin, akademisyenin, uzmanın ya da yöneticinin kendisini “mentor” olarak tanımlaması, mentorluk yapabilmek için yeterli değildir. Hatta bir kişinin herhangi bir teknopark, tekmer, kuluçka merkezi ya da yatırım ağında “mentor” olarak konumlanması da o kişiyi mentor olarak tanımlamaya yeterli değildir.

Mentorluk; akademik birikim, sektörel deneyim, iletişim becerisi ve bilgi üretimi gibi birbirini tamamlayan yetkinlikler gerektirir. Bu nedenle bir mentorun niteliğini değerlendirirken yalnızca unvanına, popülerliğine veya sahip olduğu girişime bakmak yeterli değildir. Bana göre girişimciler, kendilerine mentor seçerken dört temel kriteri dikkate almalıdır.

1- Akademik Birikim ve Disiplinler Arası Yetkinlik

Doğru mentor, yalnızca deneyim sahibi değil, aynı zamanda güçlü bir akademik altyapıya sahip olmalıdır. Bu noktada en az 2 farklı ancak birbiriyle ilişkili alanda lisans eğitimi almış olması önemli bir avantajdır. Bu eğitimleri bütünleştiren, uzmanlık alanını derinleştiren bir yüksek lisans derecesi ise akademik yetkinliğini destekler. Doktora düzeyinde akademik çalışma yürütmüş olması da mentora ayrıca değer katar. Çünkü girişimcilik tek bir disiplinin sınırları içerisinde değerlendirilebilecek bir faaliyet değildir. Yönetim, işletme, iletişim, pazarlama, finans, teknoloji ve hukuk gibi farklı alanların kesişiminde şekillenir. Dolayısıyla farklı disiplinlerden beslenen bir akademik altyapı, mentorun girişimcinin karşılaştığı sorunları daha geniş bir perspektiften değerlendirmesine yardımcı olur.

2- Sektörel Deneyim ve Girişimcilik Tecrübesi

Akademik bilgi tek başına yeterli değildir. İyi bir mentorun teorik bilgisini gerçek iş hayatında sınamış, farklı süreçleri deneyimlemiş ve karşılaştığı sorunlara çözüm üretmiş olması gerekir. Bu nedenle en az 5 yıllık profesyonel sektör deneyimi önemli bir başlangıç kriteridir. Lakin burada yalnızca çalışma süresine bakılmamalıdır. Mentor adayının kendi girişimini kurmuş veya girişimcilik süreçlerinde aktif rol almış olması, farklı şirketlerde ve farklı departmanlarda görev yaparak çeşitli iş modellerini, yönetim anlayışlarını ve operasyonel süreçleri deneyimlemiş olması da önemlidir. Çünkü girişimciye yol gösterecek kişinin yalnızca başarı hikâyelerini değil, başarısızlıkları, krizleri, belirsizlikleri ve karar alma süreçlerini de deneyimlemiş olması gerekir. Kısacası mentor, yalnızca anlatan değil, anlattıklarını yaşamış ve deneyimlemiş kişi olmalıdır.

3- İletişim, Hitabet ve Bilgi Aktarım Yetkinliği

Bilmek başka, bildiğini aktarabilmek başkadır. Bir mentorun sahip olduğu akademik ve sektörel birikim, bunu karşısındaki kişiye doğru şekilde aktarabildiği ölçüde anlam kazanır. Dolayısıyla iyi bir mentor bir zahmet ve elbette ki konuşabiliyor olmalıdır. Bu nedenle iletişim, hitabet ve bilgi aktarım becerisi, mentorluk yeterliliğinin temel bileşenlerinden biridir. Bir mentor adayının bu alandaki yetkinliğini değerlendirirken akademik sempozyumlarda, kongrelerde ve konferanslarda konuşmacı olarak yer alıp almadığına; üniversitelerde ders verme veya öğretim görevliliği deneyimine; sektörel etkinliklerde, referans kabul edilen platformlarda ve uluslararası organizasyonlarda sahne alıp almadığına bakılabilir. Televizyon programları, podcast serileri, söyleşiler ve moderasyon deneyimleri de bu yetkinliğin farklı göstergeleridir. Burada önemli olan yalnızca sahneye çıkmış olmak değil, bilgiyi farklı hedef kitlelere uygun biçimde aktarabilme becerisidir.

4- İçerik Üretimi ve Bilgi Paylaşımı

Doğru mentor, sahip olduğu bilgi ve deneyimi yalnızca birebir görüşmelerde aktaran kişi değildir. Aynı zamanda üreten, yazan, araştıran ve birikimini farklı mecralar aracılığıyla paylaşan kişidir. Bu kapsamda mentor adayının akademik dergilerde, hakemli yayınlarda, sektörel ve aktüel mecralarda, referans kabul edilen dijital platformlarda, gazete ve dergilerde yayımlanmış çalışmalarının bulunması önemli bir göstergedir. Kitap yazarlığı, araştırma raporları, sektörel analizler ve düzenli içerik üretimi de bu değerlendirmeye dahil edilmelidir. Üstelik içerik üretimi yalnızca kişinin kendi blogunda veya kişisel internet sitesinde yayımladığı yazılardan ibaret değildir. Farklı yayın politikalarına, editoryal süreçlere ve akademik değerlendirme mekanizmalarına sahip mecralarda yer alabilmek, bilgi üretme ve paylaşma konusundaki sürekliliği ortaya koyar. Çünkü gerçek bir bilgi birikimi, yalnızca kişinin zihninde veya kişisel deneyimlerinde saklı kalmamalı; kayıt altına alınmalı, paylaşılmalı ve başkalarının da faydalanabileceği bir değere dönüştürülmelidir.

Doğru Mentor Yetkinlik Matrisi (DMYM)

Bu çerçevede, bir mentorun akademik birikimini, sektörel deneyimini, iletişim ve bilgi aktarım yetkinliğini, entelektüel üretim kapasitesini birlikte değerlendirmek amacıyla Doğru Mentor Yetkinlik Matrisi (DMYM) olarak kavramsallaştırdığım dört boyutlu bir değerlendirme modeli geliştirdim. Girişimcilerin mentor seçiminde dikkate alması gereken temel nitelikleri sistematik bir yaklaşımla ortaya koyan bu model, dört ana yetkinlik alanını ve bunlara bağlı değerlendirme kriterlerini bir araya getiriyor. Söz konusu matrisi aşağıdaki tabloda özetledim.

KAPSAM

DEĞERLENDİRME KRİTERİ

GÖSTERGE

AKADEMİK

Disiplinler Arası Eğitim

En az 2 lisans, bütünleştirici yüksek lisans

AKADEMİK

Akademik Derinlik

Doktora düzeyinde akademik çalışma

DENEYİM

Sektör Tecrübesi

En az 5 yıl

DENEYİM

Girişimcilik Tecrübesi

Kurucu veya aktif girişimcilik deneyimi

DENEYİM

İş Çeşitliliği

Farklı şirket ve departmanlar

İLETİŞİM

Bilgi Aktarımı

Kongre, sempozyum, konferans, eğitim

İLETİŞİM

Kişisel Görünürlük

TV, podcast, radyo, referans platformlar

ÜRETİM

Akademik Üretim

Hakemli yayınlar, akademik dergiler

ÜRETİM

Entelektüel Üretim

Kitaplar, makaleler, araştırmalar

ÜRETİM

Aktüel Üretim

Gazete, dergi ve sektörel mecralar

Bir Cevap Yaz

Hbr TV Hakkında

Bir Cevap Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlendi *